مىگويد : ما اين كتاب را جهت بيان همين نوع از « نسخ » ( نسخ الحكم و بقاى تلاوت ) تدوين كرده‌ايم و وعده مىدهد آنچه را كه دليل علمى بپذيرد ، قبول و آنچه را كه دليل علمى مردود شمارد ، ردش نمايد . در باب هشتم سورى كه در آن جريان « نسخ » وارد شده ، ياد كرده و آراى مخالفان را با ديد انتقادى بررسى كرده و سپس آيات « ناسخ و منسوخ » را به ترتيب سور ، مورد ارزيابى قرار داده و در ضمن 66 ، باب 245 مورد را به بحث و بررسى قرار داده و 143 مورد آن را بر حسب گفته محقق كتاب در كتاب ديگرش « المصفى بأكف اهل الرسوخ » پذيرفته است « 1 » . 5 - « الناسخ و المنسوخ » ، تأليف كمال الدين عبد الرحمن بن محمد العتائقى الحلى . مرحوم عتائقى در سال 699 ه . ق متولد و در قرن هشتم از دنيا رفته و تاريخ دقيق مرگ وى روشن نيست . ابن العتائقى در اين كتاب از كتاب « ناسخ و منسوخ » ابن سلامه « 2 » از حيث منهج و تبويب و چينش مطالب و انتخاب موارد حتى در عين عبارات ، بيشترين تأثير را پذيرفته است و بجز در موارد معدودى كه ديدگاه وى را نپذيرفته ، از وى پيروى بىچون و چرا مىنمايد . نويسنده از كتاب « ناسخ و منسوخ » شيخ صدوق - رحمة اللّه عليه - « 3 » نيز بيشترين تأثير را پذيرفته است و اين تأثر به حدى است كه در يك نگاه آغازين چنين تصور مىشود كه هر دو ، يك كتاب و اثر يك نويسنده مىباشند . مؤلف كتاب ، علىرغم اينكه از بزرگان انديشمندان سدهء هشتم هجرى و از

--> ( 1 ) ابن الجوزى ، ناسخ القرآن و منسوخه ، نواسخ القرآن ، پيشين ، صص 68 - 84 . ولى دكتر شعبان محمد اسماعيل در كتاب « نظرية النسخ » ، ص 178 از سيوطى در اتقان ، ج 73 ، صص 68 - 68 ، ط المشهد الحسينى ، موارد پذيرفته شده توسط ابن جوزى را 247 مورد مىداند . ( 2 ) ابو القاسم هبة اللّه بن سلامة بن نصر بن على مقرئ ( ت 410 ه . ق ) . ( 3 ) محمد بن على بن الحسين بن بابويه القمى از بزرگان و اساطين اماميه و داراى تأليفات گرانسنگ از جمله من لا يحضره الفقيه ، سال 381 ه . ق درگذشته است .